ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ

‘ਛੱਲਾ’ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਸਹਿਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ 'ਛੱਲਾ' ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੰਜਾਬੀ ਢੋਲ ਨਾਲ ਜਦੋਂ 'ਛੱਲਾ' ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਛੱਲੇ ਨਾਲ ਦਿਲੀਂ ਸਾਂਝ ਹੈ ਸਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਵੇ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ’ ਕਦੇ ਛੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਲੇ ਦੇ ਪਿਛੋੜਕ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।  ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਬਹੁਤ ਭਾਵੁਕ ਹਨ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ 'ਛੱਲਾ' ਦੇ ਬੋਲ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਗੀਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ 'ਛੱਲਾ' ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ।  'ਛੱਲਾ' ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੱਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮੱਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਮੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਝੱਲਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨ...

ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ?" ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ ਪਰ ਇਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਚਿਓ।" ਉਹ ਆਦਮੀ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤਰੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਲਾਗਤ ਹੋਵੇਗੀ! ਸੰਤਰਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ 12 ਸੰਤਰੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਦਿਓ।" ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਲੱਭਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ "ਇਸ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਮਕੀਲਾ ਪੱਥਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਲੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਦਿਓ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਜੌਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹੇਠ ਪੱਥਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਪੱਥਰ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ 50 ਲੱਖ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੌਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ,ਠੀਕ ਹੈ, 2 ਕਰੋੜ ਲੈ ਲਓ, ਪਰ ਪ...

ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਸਾਖੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਯੇਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਫ਼ਮਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੂੰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਇਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਖਾਲਮਾ ਮਿਜਨਾੰ ਜਿਵਸ ਵੀ ਆਖਯਾ ਜਾੰਦਾ ਹੈ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1699 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ 10ਵੇੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਮਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।  ਨੌਵੇ ਸਿਖ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਉਨਾੰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ। ਆਪਣੇ ਇਮ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1699 ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਨੇੜੇ ਕੇਸਗਡ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਸਿੱਖਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਦੁਰੋ-ਨੇਡਿਓੁਂ ਸੰਗਤਾਂ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪੁੱਜ ਗਇਆ। ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਮ ਨੂੰ ਅੱਜਕਲ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ ਸਾਹਿਬ ਕਰਕੇ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕਿਰਤਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਉਪ੍ਰੰਤ, ਜਦ ਹਜ਼ਾਰਾੰ ਦੀ ਗਿਣਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਤਾੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਨ ਕੰਢ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਗਤਾ ਵਿੱਚੋ ਇਕ ਸੀਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।...

ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮੰਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਨਿਕੇ ਹੁੰਦੇ ਤੋ ਹੀ ਮੰਨਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਜਾ ਸੁਪਨ ਹੈ। ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਨਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੰਨਪ੍ਰੀਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਪਡ਼ਾਈ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੰਨਪ੍ਰੀਤ ਦਸਵੀ ਵਿਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਹੁਣ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਦੀ, ਮਾਂ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਦੀ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋ ਬਾਦ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਪੂਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਿਲਾਈ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪੈਸੇ ਤੋ ਘਰ ਦਾ ਹਾਸ਼ਨ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਜਵਾਕਾਂ ਦੀ ਪਡ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਚਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਵੀ ਪਡ਼ਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਲਗ ਕੇ ਅਪਣੀ ਪਡ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਚੁਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰ ਚਲਾਣ ਵਿਚ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰ ਰੇਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਆਪਣਾਂ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀ ਛੱਡਦਾ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਂ ਇਕ ਦੀਨ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਅਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੁੰ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰੇਂਦਾ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਉਦਾ ਮਕਹੋਲ ਕਰਦੇ ਨੇਂ ਤੇ ਕਹੇਂਦੇ ਨੇ ਤੇਰੇ ਤੋ ਕਿਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਹੋਣਾ ਹੈ,...

11 ਮਾਰਚ 1783 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਕਿਲੇ ਵਿਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਹਜ਼ਾਰਾੰ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਦਿਵਸ ਵਜੋ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਰੀਖ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਦਨਮ 1730 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਝਬਾਲ ਕਲਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਜਾਟ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਰਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ 1580 ਤੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰੀ ਸੀ। ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 8 ਜਨਵਰੀ 1774 ਨੂੰ  ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦਰਾ ਤੱਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ 17 ਜੁਲਾਈ 1775 ਨੂੰ ਰੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਪਹਾੜ ਗੰਜ ਅਤੇ ਜੈ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਅਜੋਕੀ ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫਤਹਿ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅੰਤਮ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ। 11 ਮਾਰਚ 1783 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਆਮ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਥੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ- II ਬੈਠੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ- II ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ...

1.  ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਜੀ  ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਲੰਗਰ, ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਹੈ.  ਇਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜੰਮੀ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ.  ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਏ.  ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤਕ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ. 2. ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਪਹਿਲੀ ਲੜਕੀ ਸੀ ਜੋ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ।  ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕੁਝ 40 ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਲੜਾਈ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾੰ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਾਹਿਨੇ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ. ਖਾਲਸਾਈ ਫ਼ੌਜ ਅੱਜ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ  ਮੁਗਲ ਜ਼ੁਲਮ.  29 ਦਸੰਬਰ, 1...